Kernpunten — voor wie 30 seconden heeft
- 01HVO100 verlaagt de uitstoot op papier fors, maar de claim staat of valt met de herkomst van de grondstof — en die is in de praktijk vaak niet aantoonbaar.
- 02Diesel is goedkoop en overal, maar in aanbestedingen met zero-emissie- of stikstofeisen steeds vaker simpelweg niet meer toegestaan.
- 03Hernieuwbaar gas via een mobiele keten kan een vergelijkbaar prijspunt bieden als HVO100 — met als wezenlijke verschil: een herkomst-ID en een dossier per levering.
- 04De juiste vraag is niet "wat is het groenst?" maar "wat kan ik aantonen als de opdrachtgever, accountant of auditor doorvraagt?"
§ 01Waarom deze vraag nu speelt
Vijf jaar geleden was de keuze simpel: diesel in het aggregaat, klaar. Inmiddels staat die keuze onder druk vanuit drie kanten tegelijk. Aanbestedingen stellen zero-emissie- of reductie-eisen, stikstofruimte bepaalt of een project überhaupt mag starten, en opdrachtgevers moeten hun keten straks verantwoorden onder CSRD-rapportageplichten.[1]
HVO100 — hydrotreated vegetable oil — werd het pragmatische antwoord: dezelfde aggregaten, dezelfde logistiek, en een claim van fors lagere ketenuitstoot. De adoptie ging snel, juist omdat er niets hoefde te veranderen. Dat gemak is de kracht van HVO. Het is ook precies waar de kwetsbaarheid zit.
§ 02De vergelijking
Hieronder staan de drie routes naast elkaar, beoordeeld op de criteria die er in een aanbesteding of audit werkelijk toe doen. Niet alleen "hoe groen is het?", maar vooral: hoe hard kun je het maken?
| Criterium | Diesel | HVO100 | Hernieuwbaar gas (mobiele keten) |
|---|---|---|---|
| Inzetbaarheid | Direct — overal | Direct — zelfde aggregaat | Direct — Powerbox voedt het biogasaggregaat |
| Prijspunt | Laagste, maar beboet in gunning | Marktstandaard "schoon" | Vergelijkbaar met HVO100* |
| Herkomst | Fossiel — geen claim | Vaak niet aantoonbaar (POME-risico) | Herkomst-ID per partij |
| Emissieclaim | Geen | Hoog op papier, afhankelijk van grondstof | Lager dan fossiel; per keten onderbouwd |
| Bewijs bij doorvragen | n.v.t. | Leveranciersverklaring | Chain-of-custody + MRV-dossier |
| Auditrisico | Reputatie & gunning | Claim kan sneuvelen | Dossier per project |
* Het werkelijke prijspunt wordt per project bevestigd; de prijsindicator geeft de band.
§ 03Wat HVO100 wél goed doet
Een vergelijking begint met wat werkt. HVO100 is drop-in: geen investering, geen nieuwe logistiek, geen leercurve. Voor kortlopende projecten zonder bewijsplicht is dat een rationele keuze. En een deel van de HVO-keten is wél netjes gecertificeerd en herleidbaar — het probleem is niet dat bewijs onmogelijk is, maar dat het niet de norm is.
Wie HVO gebruikt en de herkomst per batch kan aantonen, heeft een verdedigbare positie. De vraag die je je leverancier moet stellen is dan ook niet "is dit HVO100?", maar: "kun je me per levering laten zien waar de grondstof vandaan komt?"
§ 04Waar het bewijs knelt
De kern van de discussie is de grondstof. HVO leunt zwaar op afvalstromen zoals POME (palm oil mill effluent). Onderzoek van Transport & Environment liet in 2025 zien dat het Europese verbruik van POME-gebaseerde brandstof de aannemelijke mondiale beschikbaarheid ruim overstijgt[2] — wat de vraag oproept of overal waar "afval" op het etiket staat, ook afval in de tank zit. Het Britse Department for Transport opende een onderzoek naar mislabeling van virgin palmolie als afval-POME.[3]
"Zonder aantoonbare chain-of-custody weet niemand of HVO werkelijk uit afval bestaat. De claim staat — het bewijs ontbreekt."
Kern van de POME-discussie, samengevatLet op wat hier niet staat: dat alle HVO fout is. Dat zou dezelfde ongedekte stelligheid zijn die we bekritiseren. Wat er wél staat: de bewijslast verschuift naar de gebruiker. Onder RED III en CSRD is "de leverancier zei dat het goed zat" geen verdediging meer.[4]
§ 05Wanneer hernieuwbaar gas logisch is
Hernieuwbaar gas via een mobiele keten — Powerhub voor distributie, Powerbox op locatie, Powerpulse voor het dossier — is geen wondermiddel. Het is logisch in een specifiek profiel: tijdelijke of decentrale energievraag, geen (tijdige) netaansluiting, en een opdrachtgever die om bewijs vraagt. Denk aan bouwplaatsen in zero-emissiezones, infraprojecten met stikstofruimte als kritieke factor, en industriële processen die niet kunnen elektrificeren.
Waar elektrificatie wél kan en het net het aankan, is elektrificatie de logischere route. De vergelijking met batterijen en netaansluitingen maken we in een apart artikel. En voor wie wil weten hoe zo'n ketenbewijs er concreet uitziet: bekijk de Proof Trail — acht stappen, van herkomst-ID tot auditdossier.
De snelste manier om te toetsen of jouw situatie in het profiel past: beschrijf je project in de fossiele-vervangingsscan. Je krijgt een eerste keten- en bewijsroute terug.
§ 06Bronnen
- Europese Commissie — Renewable Energy Directive III (RED III), geconsolideerde richtlijntekst.Regelgeving · geraadpleegd mei 2026Primair
- Transport & Environment (2025) — analyse van Europees POME-verbruik versus mondiale beschikbaarheid.Onderzoeksrapport · onafhankelijkHoog
- UK Department for Transport (2025) — onderzoek naar mislabeling van virgin palmolie als afval-POME in de HVO-keten.Overheidsonderzoek · lopendHoog
- EFRAG / CSRD — European Sustainability Reporting Standards, eisen aan ketenverantwoording energie-inkoop.Regelgeving · van krachtPrimair
- Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) — jaarrapportage hernieuwbare energie voor vervoer, certificering en herkomst.Toezichthouder · jaarlijksHoog
- Energy Radar-signaal 06-06-2026 — DfT-onderzoek uitgebreid; bron toegevoegd.Marktmonitor · met bronverwijzingRadar
Volledige referenties (titels, data, links) volgen.
