Wat is chain-of-custody, en waarom telt het ineens zo zwaar?

§ 01De definitie, zonder jargon

Chain-of-custody betekent letterlijk "keten van beheer". Het is het vastgelegde spoor van een partij energie, van de bron tot de plek waar hij wordt gebruikt. Bij elke overdracht wordt genoteerd wie de partij overnam, wanneer, hoeveel het was en welke eigenschappen de partij had. Het begrip komt uit de wereld van bewijsvoering en is via duurzame grondstoffen en brandstoffen in de energiemarkt terechtgekomen. [1]

Het doel is eenvoudig. Vraagt iemand aan het eind van de keten "waar komt dit vandaan?", dan moet het antwoord een vastgelegd gegeven zijn en geen mening. Voor hernieuwbaar gas is dat onmisbaar. Aan het molecuul zelf zie je namelijk niet waar het vandaan komt. Zie wat hernieuwbaar gas is en niet is.

§ 02Modellen met oplopende afstand

Niet elke chain-of-custody is even sterk. Certificeringssystemen kennen meerdere modellen. Bij elk model wordt de afstand groter tussen het fysieke molecuul en de claim die erop rust. [1]

• Identity preserved. De partij blijft van bron tot gebruik fysiek apart en is terug te voeren op één specifieke oorsprong. Dit is het sterkste model en ook het duurste.
• Segregatie. Gecertificeerd materiaal blijft fysiek gescheiden van niet-gecertificeerd materiaal. Partijen van verschillende gecertificeerde bronnen mogen wel worden samengevoegd.
• Book-and-claim. Het certificaat staat helemaal los van het fysieke product. De claim reist via de administratie, het molecuul gaat zijn eigen weg. Als het om fysieke vervanging gaat, is dit het zwakste model.

Welk model volstaat, hangt af van wie de vraag stelt. Voor een nationale doelstelling kan een administratief model genoeg zijn. Een opdrachtgever die wil weten wat er op zíjn bouwplaats is verbrand, legt de lat eerder bij segregatie of identity preserved.

§ 03Wat een goed ketenrecord bevat

Een chain-of-custody die een audit doorstaat, is geen brief van de leverancier. Het is een set gegevens per partij. Die bevat ten minste het volgende. [1] [2]

• Herkomst. De productielocatie of bron, met een uniek kenmerk.
• Hoeveelheid en datum. Hoeveel er is overgedragen en wanneer.
• Partijen. Wie de partij overnam, met de bijbehorende certificaatnummers.
• Duurzaamheidskenmerken. Het type grondstof, het gebruikte model en de broeikasgasgegevens die bij de partij horen.
• Certificeringssysteem. Onder welk erkend systeem de keten is gecontroleerd en waar je de registratie terugvindt.

Ontbreekt een van deze onderdelen, dan zit er een gat in de keten. En voor een auditor is een keten met een gat geen keten.

§ 04Waarom het nu zo zwaar telt

Chain-of-custody was lang iets wat mooi meegenomen was. Nu is het een voorwaarde. Daar zijn drie oorzaken voor. Ten eerste eist RED III dat hernieuwbare brandstoffen door de keten worden gevolgd. Gasvormige brandstoffen moeten daarnaast in een Europese databank worden geregistreerd. [2] Ten tweede moeten grote ondernemingen onder de CSRD hun energieverbruik en energiemix rapporteren en onderbouwen. De accountant toetst die onderbouwing. [3] Ten derde nemen aanbestedende diensten steeds vaker aantoonbaarheid op als gunnings- of uitvoeringseis. Dat doen ze juist omdat papieren claims in het verleden niet overeind bleven.

Daardoor verschuift de bewijslast. De gebruiker moet kunnen laten zien wat hij heeft ingezet, en niet langer alleen de leverancier. Heb je dat bewijs niet per partij in huis, dan draag je zelf het risico.

§ 05Hoe Powercrumbs het toepast

Powercrumbs levert 100% duurzaam biogas, direct van de bron naar de klant. Het biogas wordt bij de producent gecomprimeerd en gaat rechtstreeks naar jouw locatie. Vertrek en aankomst worden per rit geregistreerd. Zie de keten van bron naar klant. Dat ligt dicht bij identity preserved: het gas dat op jouw locatie wordt gebruikt, komt van de bron die we noemen. De levering voldoet aan RED III en de CSRD, en je krijgt de gegevens om dat aan te tonen.

§ 06Bronnen

• ISCC: ISCC EU-systeemdocument over chain-of-custody en de toegestane modellen voor duurzame grondstoffen en brandstoffen.Certificeringssysteem · erkend door de EUPrimair
• Europese Unie: Richtlijn (EU) 2023/2413 (RED III), eisen aan certificering en de Unie-databank voor het volgen van hernieuwbare brandstoffen.Regelgeving · primairPrimair
• EFRAG: European Sustainability Reporting Standards (ESRS E1), rapportage over energieverbruik en -mix en de onderbouwing daarvan onder de CSRD.Rapportagestandaard · van krachtPrimair

Volledige referenties (titels, data, links) volgen.

Over de auteur