Kernpunten voor wie 30 seconden heeft
- 01Hernieuwbare waterstof werkt technisch. Productie, transport en toepassing op schaal lopen wel achter op de aankondigingen. Veel projecten zijn vertraagd of geschrapt.
- 02Waterstof is logisch waar je het molecuul zelf nodig hebt, zoals in chemie, raffinage en staal. Op termijn ook voor zwaar transport en seizoensopslag. Het is geen standaardantwoord op elke energievraag.
- 03Voor tijdelijke, decentrale en industriële warmtevraag is waterstof vandaag zelden leverbaar en aantoonbaar. Hernieuwbaar gas via een mobiele keten is dat wél.
- 04Stel jezelf daarom deze vraag. Wat kan ik vandaag aantoonbaar inzetten, zonder me vast te leggen voor het moment dat waterstof er wél is?
§ 01Waarom dit een eerlijke vraag verdient
Over waterstof hoor je meestal een van twee reacties. De een noemt het de oplossing voor alles, de ander een luchtkasteel. Allebei zijn ze te makkelijk. Waterstof is een echt molecuul met echte eigenschappen. Het heeft een echte rol in de energietransitie en ook echte beperkingen. Moet je beslissen over energie voor een locatie, dan heb je niets aan zulke reacties. Je hebt een nuchtere beoordeling nodig van wat er vandaag leverbaar en aantoonbaar is.
Dit artikel kijkt vanuit één situatie. Je moet fossiel gas of diesel vervangen, je moet dat kunnen aantonen en het liefst gebeurt het dit jaar. Wat betekent waterstof dan voor jou?
§ 02Wat waterstof goed doet
We beginnen bij wat waterstof wél kan. Hernieuwbare waterstof wordt gemaakt met elektrolyse op hernieuwbare stroom. Het is een van de weinige manieren om sectoren te verduurzamen die het molecuul zelf nodig hebben. Raffinaderijen en kunstmestfabrieken gebruiken nu al enorme hoeveelheden waterstof, bijna helemaal gemaakt uit aardgas. Vervang je die door hernieuwbare waterstof, dan win je direct voor het klimaat zonder dat het proces verandert. Voor staal dat via directe reductie wordt gemaakt, is waterstof de belangrijkste manier om van kolen af te komen. [1] [2]
Europa stuurt hier ook op. RED III stelt een doel voor het aandeel hernieuwbare brandstoffen van niet-biologische oorsprong in de industrie. De richtlijn legt ook precies vast wanneer waterstof als hernieuwbaar telt. [2] [3] Voor zwaar transport, luchtvaart (via synthetische brandstoffen) en seizoensopslag van elektriciteit is waterstof op termijn een serieuze kandidaat.
Kort gezegd: waterstof is logisch waar het molecuul de grondstof is, of waar je elektriciteit niet kunt opslaan of vervoeren. Dat is een groot toepassingsgebied.
§ 03Waar het knelt
De techniek is niet het probleem. De tijd wel. Het Internationaal Energieagentschap stelt in zijn jaarlijkse overzicht een paar dingen vast. De productie van koolstofarme waterstof is nog maar een klein deel van de totale waterstofproductie. Voor een groot deel van de aangekondigde projecten is nog geen definitief investeringsbesluit genomen. En een reeks projecten is vertraagd of geschrapt, door kosten, onzekere vraag en ontbrekende infrastructuur. [1] Europese monitoring laat hetzelfde zien: veel aankondigingen en weinig capaciteit die al draait. [4]
Voor jou als gebruiker levert dat drie concrete beperkingen op.
- Beschikbaarheid. Op de meeste locaties in Nederland is hernieuwbare waterstof vandaag niet leverbaar in de hoeveelheden en met de continuïteit die een proces of bouwplaats nodig heeft.
- Infrastructuur. Transport en opslag van waterstof vragen andere drukken, materialen en veiligheidsvoorzieningen dan gas. Een bestaande gasinstallatie of een aggregaat is daar niet zomaar geschikt voor.
- Bewijs. Of waterstof als hernieuwbaar telt, hangt af van strenge voorwaarden over de herkomst van de stroom. [3] Die administratie is nieuw en ingewikkeld. Als eindgebruiker kun je haar op dit moment nauwelijks controleren.
Waterstof is geen slechte route. Het is een route die er nog niet ligt.
Kern van de tijdshorizon-discussie§ 04De valkuil: wachten
Voor veel bedrijven zit de grootste kostenpost van waterstof in het uitstel, meer dan in de prijs per kilo. Omdat "we wachten op waterstof", blijft er diesel in het aggregaat en aardgas in het proces. Intussen lopen aanbestedingen, rapportagejaren en vergunningstermijnen gewoon door. Daarin telt wat je hebt gedaan, en niet wat je van plan bent.
Wie waterstof serieus beoordeelt, houdt daarom twee termijnen uit elkaar: wat over tien jaar logisch is, en wat dit jaar leverbaar is. Voor dit jaar zijn er in de praktijk drie kandidaten. Elektrificatie waar het net het toelaat, hernieuwbaar gas waar een fysieke keten beschikbaar is, en HVO waar niemand om bewijs vraagt. Hoe die zich verhouden, lees je in de vergelijking met elektrificatie en in de HVO-vergelijking.
§ 05Wanneer waterstof voor jou wél de route is
Om het concreet te maken: waterstof is nu al de logische keuze als een of meer van deze punten voor jou gelden.
- Je proces gebruikt waterstof als grondstof en je kunt de fossiele bron vervangen zonder het proces aan te passen.
- Je zit in een industriecluster met geplande of bestaande waterstofinfrastructuur en hebt een leveringscontract met een aantoonbaar hernieuwbare bron.
- Je bouwt een nieuwe installatie die tientallen jaren meegaat. Die kun je geschikt maken voor waterstof, zonder er vandaag al op te draaien.
- Je kunt de hernieuwbare herkomst van de waterstof aantonen volgens de Europese voorwaarden. [3]
In alle andere gevallen is waterstof vandaag geen antwoord op de vraag hoe je aantoonbaar vervangt. Denk aan tijdelijke energie, decentrale locaties of warmtevraag zonder aansluiting op een cluster. Over een paar jaar kan dat anders zijn. Kies daarom een oplossing die je niet vastzet. Een mobiele keten die je kunt afschalen zodra waterstof beschikbaar is, is verstandiger dan een vaste installatie die op een aanname rust.
§ 06Hoe Powercrumbs erin staat
Powercrumbs is geen tegenstander van waterstof. Voor de toepassingen waarin wij actief zijn, ligt die route er alleen nog niet. Onze keten levert lokaal hernieuwbaar gas, mobiel en met een dossier per project. Ze is gemaakt om vandaag te werken en later makkelijk plaats te maken. Wil je weten of jouw situatie daarbij past? De fossiele-vervangingsscan zegt het ook als dat niet zo is.
§ 07Bronnen
- Internationaal Energieagentschap (IEA): Global Hydrogen Review, jaarlijkse stand van productie, projecten, kosten en vraag naar (koolstofarme) waterstof, inclusief vertragingen en definitieve investeringsbesluiten.Onderzoeksrapport · jaarlijksHoog
- Europese Unie: Richtlijn (EU) 2023/2413 (RED III), definitie en sectordoelen voor hernieuwbare brandstoffen van niet-biologische oorsprong (RFNBO), waaronder hernieuwbare waterstof in de industrie.Regelgeving · primairPrimair
- Europese Commissie: Gedelegeerde handelingen bij RED II/III over de voorwaarden waaronder waterstof als hernieuwbaar telt (additionaliteit, tijds- en geografische correlatie).Regelgeving · uitvoeringPrimair
- European Hydrogen Observatory: Europese monitor van waterstofproductiecapaciteit, projecten en infrastructuur.Marktmonitor · EUHoog
Volledige referenties (titels, data, links) volgen.
Over de auteur
Arjen Markt en regelgeving
Arjen werkt bij Powercrumbs aan markt en regelgeving: aanbestedingen, RED III en CSRD, en wat daarvan in een contract terechtkomt.
Of eerst bellen met Ellen?