Kernpunten — voor wie 30 seconden heeft
- 01Mass balance laat toe dat gecertificeerd en niet-gecertificeerd gas fysiek wordt gemengd, zolang per locatie en periode niet meer "hernieuwbaar" wordt uitgeboekt dan is ingeboekt.
- 02Het bewijst dat er ergens in het systeem evenveel hernieuwbaar gas is ingevoed als geclaimd — niet dat het molecuul bij jou hernieuwbaar was.
- 03Mass balance is sterker dan book-and-claim (certificaat volledig los van het product) en zwakker dan segregatie.
- 04Vraag een leverancier altijd naar de systeemgrens, de balansperiode en het certificeringssysteem waaronder de balans is gecontroleerd.
§ 01Het probleem dat mass balance oplost
Zodra hernieuwbaar gas in een gasnet, een opslagtank of een gedeelde installatie terechtkomt, vermengt het zich met ander gas. Fysiek scheiden is dan onmogelijk of onbetaalbaar. Toch wil de markt kunnen zeggen: "deze hoeveelheid was hernieuwbaar". Mass balance is de afspraak die dat mogelijk maakt. [1]
Het principe is een boekhouding. Per systeemgrens — bijvoorbeeld een locatie of een netdeel — en per balansperiode wordt bijgehouden hoeveel gecertificeerd hernieuwbaar gas erin is gegaan en hoeveel er als hernieuwbaar is uitgeboekt. De regel: er mag nooit meer uit dan erin. Zolang de balans sluit, mag een uitgeboekte hoeveelheid de duurzaamheidskenmerken dragen van wat is ingeboekt, ook al zijn de fysieke moleculen gemengd. [1]
§ 02Wat het wel en niet bewijst
Dit is de kern van het misverstand. Mass balance bewijst dat binnen de systeemgrens evenveel hernieuwbaar gas is ingevoed als er is geclaimd. Het bewijst niet dat het gas dat op een specifieke locatie is verbrand, fysiek uit een vergister kwam. Voor de nationale doelen en voor de meeste rapportages is dat voldoende — de Europese richtlijn schrijft het model zelfs voor. [2]
Wie echter wil zeggen "op mijn bouwplaats is hernieuwbaar gas ingezet", moet weten hoe groot de systeemgrens is. Hoe groter de grens en hoe langer de balansperiode, hoe verder de claim afstaat van de fysieke werkelijkheid. Een balans over een nationaal net en een kalenderjaar zegt iets anders dan een balans over één keten en één levering.
Mass balance is een eerlijke boekhouding. De vraag is alleen: van welk boek?
Kern van de systeemgrens-discussie§ 03Hoe het zich verhoudt tot andere modellen
In de reeks chain-of-custody-modellen zit mass balance in het midden: [1]
- Sterker dan book-and-claim. Bij book-and-claim reist het certificaat volledig los van het product; er hoeft geen fysieke verbinding te zijn tussen invoeding en gebruik. Bij mass balance moet het gecertificeerde gas wél daadwerkelijk het systeem zijn binnengekomen.
- Zwakker dan segregatie. Bij segregatie blijft gecertificeerd gas fysiek gescheiden; de claim en het molecuul vallen samen.
In Nederland spelen garanties van oorsprong voor groen gas een vergelijkbare rol op netniveau: de invoeding wordt gecertificeerd, het certificaat wordt verhandeld en afgeboekt bij de eindgebruiker. [3] Dat is een goed werkend systeem — maar wie het certificaat afboekt, moet begrijpen dat hij een administratieve hoeveelheid claimt, geen fysieke levering.
§ 04Wat je een leverancier moet vragen
Vier vragen maken snel duidelijk hoe stevig een mass-balance-claim is:
- Wat is de systeemgrens? Eén keten, één locatie, of een heel net?
- Wat is de balansperiode? Per levering, per maand, per jaar?
- Onder welk certificeringssysteem is de balans gecontroleerd? En is dat systeem erkend onder RED III? [2]
- Reizen de duurzaamheidskenmerken mee? Grondstoftype en broeikasgasgegevens horen bij de uitgeboekte hoeveelheid te staan, niet alleen het woord "hernieuwbaar".
§ 05Hoe Powercrumbs ermee omgaat
De Powercrumbs-keten houdt de systeemgrens bewust klein: de keten zelf, van bron via hub naar de levering op locatie. Elke partij draagt een herkomstkenmerk, en de balans wordt per levering en per project bijgehouden in het dossier — zie de Proof Trail. Zo blijft de claim dicht bij het molecuul en is de administratie per project te overleggen. Wat de wetgever daarover precies eist, lees je in het artikel over RED III.
§ 06Bronnen
- ISCC — ISCC EU-systeemdocument over chain-of-custody: definitie en voorwaarden van het mass-balance-model (systeemgrens, balansperiode, geen negatieve balans).Certificeringssysteem · erkend door de EUPrimair
- Europese Unie — Richtlijn (EU) 2023/2413 (RED III) — het massabalanssysteem als voorgeschreven methode om duurzaamheids- en broeikasgaskenmerken door de keten te volgen.Regelgeving · primairPrimair
- Vertogas — Werking van garanties van oorsprong voor groen gas in Nederland en de relatie tussen invoeding, certificaat en levering.Certificerende instantie · nlHoog
Volledige referenties (titels, data, links) volgen.
