Wat betekent RED III voor wie energie inkoopt?

§ 01Wat RED III is

De Renewable Energy Directive is de Europese richtlijn die bepaalt hoeveel hernieuwbare energie de Unie moet gebruiken en wat daar als "hernieuwbaar" voor mag meetellen. De derde versie — Richtlijn (EU) 2023/2413, aangenomen in oktober 2023 — verhoogt het bindende doel voor 2030 naar minimaal 42,5 procent van het bruto-eindverbruik, met een streven naar 45 procent, en voegt doelen toe voor afzonderlijke sectoren, waaronder industrie, vervoer en gebouwen. [1]

Lidstaten moeten de richtlijn omzetten in nationale wetgeving. Nederland doet dat onder meer via de jaarverplichting voor energie in vervoer en de bijbehorende registratiesystemen. [3] [4] De precieze nationale invulling verandert nog; dit artikel beperkt zich tot wat de richtlijn zelf regelt.

§ 02Vier dingen die de richtlijn regelt

Voor wie energie inkoopt, zijn vier onderdelen van belang: [1]

• Duurzaamheidscriteria. Biomassa, biogas en biomethaan tellen alleen mee als de grondstof aan eisen voldoet — bijvoorbeeld geen productie op land met hoge biodiversiteit of hoge koolstofvoorraad — en als de keten een minimale broeikasgasreductie ten opzichte van de fossiele referentie haalt. Welke drempel geldt, hangt af van de toepassing en het moment waarop de installatie in gebruik is genomen.
• Massabalans. De duurzaamheidskenmerken van een partij moeten door de keten worden gevolgd met een massabalanssysteem: per locatie en periode mag niet meer hernieuwbaar worden uitgeboekt dan ingeboekt. Hoe dat werkt, staat in het artikel over mass balance.
• Certificering. Het aantonen gebeurt via nationale systemen of door de Commissie erkende vrijwillige certificeringssystemen, die de hele keten controleren. [2]
• De Unie-databank. Voor vloeibare en gasvormige hernieuwbare brandstoffen schrijft de richtlijn een Europese databank voor waarin transacties worden geregistreerd, zodat dezelfde partij niet twee keer kan worden geclaimd. [1] [3]

Daarnaast introduceert RED III een aparte categorie voor hernieuwbare brandstoffen van niet-biologische oorsprong — in de praktijk vooral hernieuwbare waterstof — met eigen doelen voor de industrie. Die vallen buiten de scope van dit artikel.

§ 03Wat het betekent voor inkopers

RED III legt verplichtingen bij lidstaten en leveranciers, niet direct bij jou als inkoper. Maar de gevolgen komen wel bij jou terecht, om drie redenen.

Ten eerste bepaalt de richtlijn welke energie als hernieuwbaar mag worden gerapporteerd. Koop je gas dat niet via massabalans en erkende certificering is gevolgd, dan is het in de zin van de richtlijn geen hernieuwbare energie — wat de leverancier er ook van zegt. Dat werkt door in je eigen rapportages onder de CSRD en in aanbestedingen die naar de richtlijn verwijzen.

Ten tweede verschuift de bewijslast. Omdat de systematiek uitgaat van gegevens die per partij meereizen, kan van jou worden verwacht dat je die gegevens in handen hebt: certificaatnummer, herkomst, broeikasgaskenmerken. "Onze leverancier is gecertificeerd" is een begin, geen dossier.

Ten derde worden dubbeltelling en losse claims systematisch afgesloten. Een certificaat dat al in een andere lidstaat is afgeboekt, of een claim die niet aan een geregistreerde partij hangt, verliest zijn waarde. Wie nu nog op een leveranciersverklaring vertrouwt, loopt het risico dat de claim bij de eerste controle vervalt.

§ 04Vier vragen voor je volgende inkoop

• Onder welk erkend certificeringssysteem is deze partij gevolgd? En kun je het certificaat overleggen? [2]
• Wat is de herkomst en welke duurzaamheidskenmerken reizen mee? Grondstof, productielocatie, broeikasgasgegevens.
• Hoe ziet de massabalans eruit? Systeemgrens, balansperiode, wie de balans controleert.
• Is de partij geregistreerd in het nationale register of de Unie-databank, en krijg ik daar een verwijzing naar? [3]

Wie op alle vier een concreet antwoord krijgt, koopt hernieuwbare energie in de zin van de richtlijn. Wie op één ervan een schouderophalen krijgt, koopt een claim.

§ 05Hoe Powercrumbs erop aansluit

De Powercrumbs-keten is ingericht op precies deze vier vragen: herkomst per partij, kenmerken die meereizen, een balans per levering en project, en een dossier dat per project is te overleggen — de Proof Trail. Hoe RED III, CSRD en CBAM zich tot elkaar verhouden en welk antwoord het dossier op elke eis geeft, staat in het regelkader. Wil je weten wat dit voor jouw eigen locatie betekent? Begin bij de fossiele-vervangingsscan.

Dit artikel is een uitleg van de systematiek, geen juridisch advies. Raadpleeg voor je specifieke verplichtingen de nationale wetgeving en je adviseur.

§ 06Bronnen

• Europese Unie — Richtlijn (EU) 2023/2413 van 18 oktober 2023 tot wijziging van Richtlijn (EU) 2018/2001 (RED III) — doelstellingen, sectordoelen, duurzaamheidscriteria, massabalans en Unie-databank.Regelgeving · primair · Publicatieblad EUPrimair
• Europese Commissie — Toelichting op de herziene richtlijn hernieuwbare energie en de erkende vrijwillige certificeringssystemen.Beleidsuitleg · EUHoog
• Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) — Nederlandse uitvoering: jaarverplichting energie vervoer, registratie en de Unie-databank voor gasvormige brandstoffen.Toezichthouder · nlHoog
• Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) — Informatie over de nationale implementatie van RED III en de gevolgen voor bedrijven.Uitvoeringsorganisatie · nlHoog

Volledige referenties (titels, data, links) volgen.