Welke bewijslaag draagt een duurzaamheidsclaim?

§ 01Drie lagen, drie verschillende bewijzen

Onder een claim over hernieuwbaar gas kunnen drie verschillende lagen van bewijs liggen. Ze worden vaak door elkaar gebruikt, maar bewijzen elk iets anders. [2]

• Book-and-claim. Het certificaat is losgekoppeld van het product. Het bewijst dat ergens hernieuwbaar gas is geproduceerd en dat het certificaat aan jou is toegewezen. Over het gas dat je zelf gebruikt, zegt het niets.
• Massabalans. Gecertificeerd en niet-gecertificeerd gas mogen fysiek worden gemengd, zolang binnen een systeemgrens en een balansperiode niet meer hernieuwbaar wordt uitgeboekt dan ingeboekt. Het bewijst dat de balans sluit; niet dat het molecuul bij jou hernieuwbaar was. De Europese richtlijn schrijft dit model voor als methode om kenmerken door de keten te volgen. [1]
• Fysieke levering met dossier. Het gas dat op een locatie is gebruikt, is aantoonbaar via een gesloten keten geleverd: herkomst per partij, transport, gemeten afname. Dit laat zien wat waar is gebruikt.

Een garantie van oorsprong hoort bij de eerste twee lagen: hij wordt aangemaakt bij invoeding, overgedragen en afgeboekt bij levering. [3] Hij is een noodzakelijk onderdeel van de administratie, geen bewijs van fysieke inzet op een locatie.

§ 02Wat je mag zeggen, en wat je kunt aantonen

De toezichthouder hanteert vuistregels voor duurzaamheidsclaims: een claim moet specifiek, juist, onderbouwd en niet misleidend zijn, en de onderbouwing moet beschikbaar zijn op het moment dat de claim wordt gedaan. [4] Voor claims over hernieuwbaar gas betekent dat in de praktijk:

• "Wij hebben garanties van oorsprong afgeboekt voor ons verbruik" is een andere claim dan "op onze locatie is hernieuwbaar gas gebruikt". De eerste vraagt een administratie; de tweede vraagt een fysieke keten.
• Hoe groter de systeemgrens en hoe langer de balansperiode, hoe verder een massabalansclaim afstaat van de fysieke werkelijkheid. Dat is geen bezwaar tegen het model, wel een reden om de grens te benoemen.
• Een claim die je doorverkoopt, neemt zijn bewijslaag mee. Wie een claim koopt, moet kunnen zien welke laag eronder ligt.

§ 03Vragen die je een leverancier stelt

• Onder welk certificeringssysteem is de balans gecontroleerd, en wat is de systeemgrens?
• Wat is de balansperiode, en hoe wordt een negatieve balans voorkomen?
• Zijn de garanties van oorsprong aangemaakt, overgedragen en afgeboekt op de manier die de certificerende instantie voorschrijft?
• Is er naast de administratie een fysieke leveringsregistratie: herkomst per partij, transport, gemeten afname op locatie?

De antwoorden bepalen welke claim je kunt dragen. Ontbreekt een antwoord, dan is de claim niet onderbouwd; dat is geen kwestie van vertrouwen maar van bewijs.

§ 04Wat dit betekent voor de Powercrumbs-keten

Dit artikel gaat over de bewijslaag, niet over een leverancier. De keten van Powercrumbs houdt de systeemgrens bewust klein: de keten zelf, van bron via hub naar de levering op locatie. Elke partij draagt een herkomstkenmerk, elke wissel wordt vastgelegd en de afname wordt gemeten. Wat daaruit als claim kan volgen, en wat niet, staat per niveau op de bewijspagina.

§ 05Bronnen

• Europese Unie — Richtlijn (EU) 2023/2413 (RED III): duurzaamheids- en broeikasgascriteria voor hernieuwbare brandstoffen en het massabalanssysteem als methode om kenmerken door de keten te volgen.Regelgeving · primairPrimair
• ISCC — ISCC EU-systeemdocument over chain-of-custody: de modellen segregatie, massabalans en book-and-claim, met de voorwaarden per model.Certificeringssysteem · erkend door de EUPrimair
• Vertogas — Werking van garanties van oorsprong voor groen gas in Nederland: aanmaak bij invoeding, overdracht en afboeking bij levering.Certificerende instantie · nlHoog
• Autoriteit Consument & Markt — Leidraad Duurzaamheidsclaims: vuistregels voor claims die specifiek, juist, onderbouwd en niet misleidend zijn.Toezichthouder · nlHoog

Volledige referenties (titels, data, links) volgen.